Drones, nieuwe tanks, en vele reservisten: Nederland investeert miljarden extra in Defensie. Maar betekent dit nu ook een veilig en weerbaar Europa? Afgelopen donderdag 20 november vond de jaarlijkse Noordelijke Onderwijsconferentie van de Atlantische Commissie, NHL Stenden en Windesheim plaats in de Nieuwe Buitensociëteit in Zwolle. Gedurende vier plenaire onderdelen lieten experts hun licht schijnen op deze actuele en urgente vraag.

Nadat dagvoorzitter (en voorzitter van de Atlantische Onderwijscommissie) Hans Luyendijk de conferentie na de lunch geopend had, beet Marenne Mei Jansen in de theaterzaal het spits af ten overstaan van circa 130 aanwezige studenten en docenten. Jansen, plv. directeur Strategie en Kennis op het Ministerie van Defensie, zette vanuit persoonlijke en professionele ervaring het huidige Nederlandse en Europese dreigingsbeeld uiteen. Ze stond stil bij de reden waarom Europese bondgenoten ervoor hebben gekozen om 3,5/5 procent van hun bbp aan defensie en weerbaarheid te besteden, en bood ruimte voor discussie met de zaal over de vraag of deze enorme uitgaven écht nodig zijn. Tenslotte besprak Jansen ook de verschillende manieren waarop Defensie zichzelf en de samenleving probeert voor te bereiden en te versterken.

Casper Thomas, redacteur bij De Groene Amsterdammer, nam vervolgens het stokje over met een lezing over een ‘postliberaal Amerika’. Thomas ontleedde in zijn bijdrage stapsgewijs de wijze waarop er onder het tweede Trump-presidentschap aan de fundamenten van de Amerikaanse democratie wordt geschud. Door in te zoomen op verschillende hevig onder druk staande democratische instituties en vrijheden – van een vrije pers en het Congres tot de rechterlijke macht – in de Verenigde Staten, schetste Thomas een beeld van een steeds onvoorspelbaardere NAVO-bondgenoot waar Europa zich onvermijdelijk anders tot zal moeten gaan verhouden.

Na een korte pauze ving het tweede deel van het middagprogramma aan met een bijdrage van Auke Venema, senior onderzoeker bij Instituut Clingendael. Venema nam zijn toehoorders mee in een uitleg over de huidige Europese veiligheidsarchitectuur, waarbij hij specifiek aandacht besteedde aan de ‘Europeanisering van de NAVO’. Vanuit de gedachte dat Europa baat heeft bij en hard werkt aan een evenwichtiger relatie met de Amerikanen, belichtte Venema verschillende concrete maatregelen die Europa (zouden kunnen) helpen bij het realiseren van dit hernieuwde evenwicht in een tijd van dreiging en onzekerheid.

Na drie prikkelende, informatiedichte programmaonderdelen sloten Jochem Jordaan en Joris van der Meere van De Kiesmannen de conferentie af met een dynamische en interactieve show; een show die ze eerder dit jaar in honderden mbo-klassen hadden opgevoerd, en die nu (met een aantal aanpassingen) zowel de thematiek en actualiteit behandelde als inspiratie bood voor het bespreken van lastige thema’s als dreiging en veiligheid in het onderwijs. Met humor, filmpjes en verschillende discussievormen activeerden ze de deelnemers om zich voor een een-na-laatste keer deze middag te mengen in het debat over de noodzaak en invulling van hogere defensie-uitgaven. De een-na-laatste keer, omdat er ook bij de afsluitende borrel nog over werd doorgepraat.

Graag bedanken we medeorganisatoren NHL Stenden en Windesheim, de Nieuwe Buitensociëteit, de sprekers en de deelnemers voor hun rol in deze geslaagde editie van de Noordelijke Onderwijsconferentie. Houd voor meer informatie over volgende conferenties en onderwijsprogramma’s onze website in de gaten.

Foto’s: Ross Hamilton