Kristian van der Bij is bestuurslid van de Jonge Atlantici

Ten tijde van grote en broodnodige investeringen in onze defensie en de realisatie daarbij te investeren in de weerbaarheid van onze samenleving, dreigen we desondanks ons belangrijkste wapen te vergeten: het onderwijs.

Laten we eens naar Zweden kijken, waar de gehele samenleving wordt betrokken in de voorbereiding op mogelijke crisissituaties, zeker met het oog op de aanstaande Tweede Kamerverkiezingen. Via het hoger onderwijs zijn er verschillende mogelijkheden om je naast je studie in te zetten voor de weerbaarheid en verdediging van ons land. Denk bijvoorbeeld aan Defensity College, waar je als militair werkstudent zowel kennis opdoet over beleid als ervaring opdoet in de operationele kant van de krijgsmacht.

Of denk aan Society College, waar je wordt voorbereid op het handelen in crisissituaties. In het voortgezet onderwijs en op het mbo zien we dit soort initiatieven echter nauwelijks, terwijl jongeren zich juist in deze fase sterk ontwikkelen. Het is door de geopolitieke veranderingen van groot belang dat er meer wordt ingezet op de weerbaarheid van jongeren. Dat vraagt om meer dan alleen de basis van maatschappijleer en burgerschap. En hoewel het voorstellen van een fysieke oorlog misschien wel de meest tastbare vorm van een crisissituatie is, gaat het meer nog om andere vormen
dan dat van een gewapend conflict. Hoe bereiden we ons bijvoorbeeld voor op cyberdreigingen, hoe communiceren we bij een aanval met elkaar, en hoe onderscheid je desinformatie van betrouwbare
informatie?

Kijk voor een gerichte aanpak in het onderwijs naar NAVO-bondgenoot Zweden. Het land heeft zich de afgelopen jaren, in navolging van buurland Finland, gefocust op ‘Total Defence’, een strategisch concept waarin de gehele samenleving wordt betrokken bij de verdediging van het land. Het voornaamste voorbeeld van deze strategie: het gele, begrijpelijk verwoorde spoorboekje voor crisissituaties. Hierin wordt aan burgers praktisch uitgelegd hoe alarmeringssysteem werken, waar te schuilen in geval van nood, maar ook hoe Zweden zich internationaal verhoudt, binnen bijvoorbeeld het NAVO-bondgenootschap. Daarnaast heeft het land weerbaarheid geïntegreerd in het reguliere curriculum, wordt er lesmateriaal ontwikkelt om jongeren te informeren over hoe samen te werken in het geval van crisis en helpen rolspellen en simulaties jongeren zich in te leven in de ‘wat-als-scenario’s.’

Leiders als NAVO-chef Rutte benadrukken geregeld dat we de bakens moeten verzetten naar een
mindset waarin we vrede niet langer als vanzelfsprekend beschouwen. Dat vraagt om meer dan
investeringen in onze krijgsmacht alleen, het is dé kans om de hele samenleving actief te betrekken bij
het versterken van onze nationale weerbaarheid. Onderwijs vormt daarbij het fundament.