Column door Hiske Helsloot

MAN VAN HET JAAR Wat is dat toch met Vladimir Vladimirovitsj Poetin? De Russische leider is mateloos populair in eigen land en ook internationaal raakt men niet over hem uitgepraat 'for better or for worse'. Tegenwoordig kan je geen krant openslaan of zijn grimmige gelaat en zelfs zijn blote borst glimmen je tegemoet. Poetin, net als de Franse president Sarkozy wegens zijn machtshonger en kleine postuur meer dan eens vergeleken met Napoleon, is dan ook beter in public relations dan al zijn voorgangers bij elkaar – hoewel de verheerlijking van zijn persoon door critici al wordt vergeleken met de Stalin-cultus in de vroegere Sovjet-Unie. Hij wrikt zijn ratings op door foto's van zijn torso te laten verspreiden, waarmee hij niet alleen voor elkaar krijgt dat vrouwen hem bestempelen tot een van de meest sexy politieke figuren op aarde (echt!), maar hij ook de waardering van de mannelijke Rus binnen weet te halen.

De verspreiding van de foto, gemaakt door de presidentiële fotodienst, doet vermoedens rijzen van een buitenproportionele controlfreak. Ook 'operation successor', de machtsoverdracht aan protegé Dmitri Anatoljevitsj Medvedev, die via niet door de OVSE gecontroleerde maar desalniettemin op geheel democratische wijze georganiseerde verkiezingen op 2 maart plaatsvond, is hier een voorbeeld van. Poetin treedt af – maar zal direct weer aantreden als premier onder de nieuwe president. De verkiezing van Medvedev, een tot voor kort vrij onbekende achtergrondfiguur, doet vermoeden dat Poetin in elk geval achter de schermen een cruciale rol zal blijven spelen. Binnenlandse oppositieleiders als Garry Kasparov of kritische journalisten als Edward Lucas zijn er al lang uit. De verkiezing van Dmitri Medvedev is een farce, evenals de democratische 'hervormingen' die Poetin en zijn regering hebben doorgevoerd. De Doema is een applausmachine, regionale gouverneurs afgezanten van het Kremlin, het beroep van journalist is tegenwoordig levensgevaarlijk en er doen zelfs weer verhalen de ronde van dissidenten in psychiatrische inrichtingen. Dat het met de economie goed gaat is een feit, maar de gewone Rus heeft het helemaal niet veel beter gekregen. De enigen die profiteren van de Russische oliedollars zijn de mensen die een goede economische positie hebben verworven én de juiste politieke oriëntatie hebben. Maar ondertussen werd Poetin door het Amerikaanse Time Magazine gekozen tot 'person of the year' – en nee, dit was in het geheel geen endorsement, want zette het tijdschrift in 1938 niet Adolf Hitler op de cover en noemde hem behalve populair niet ook 'de verpersoonlijking van het kwaad'? Waar. Maar het stuk over Poetin is overwegend positief en de toon van het artikel is lichtvoetig. Er is weinig sprake van kritiek, laat staan van een veroordeling. Wat is de waarheid: dictator in de dop of verlicht bestuurder met autocratische trekken? Omhoog gevallen controlfreak of stoïcijnse redder? Machtspoliticus ter meerdere eer en glorie van zichzelf of Rusland's redding? Wil de echte Poetin a.u.b. opstaan?

 

Hiske Helsloot is projectmedewerker en onderzoeker bij de Atlantische Commissie. Haar onderzoek richt zich vooral op de positie van Rusland op het internationale toneel.