Onderwijs en veiligheid
Hoe was het ook alweer toentertijd in het begin van de jaren tachtig? ‘Die Welt von Gestern’. Wie toen over onderwijs en veiligheid zou hebben geschreven, zou wat de veiligheid op de scholen zelf, terecht zijn gekomen bij passende maatregelen bij de gymlessen en regels voor bij de werkweken. Natuurlijk waren er wel eens knokpartijtjes, natuurlijk werd er flink gepest, werden bezittingen vernield maar alles werd zonder opzien te baren snel door de scholen gesust. En jongens hadden eigenlijk altijd wel een zakmes bij zich. De veiligheid aan de buitenkant was de veiligheid van de Koude Oorlog. Overzichtelijk. We zaten veilig onder de paraplu van Amerika, de kruisraketten waren wel een heet hangijzer maar met mate.
En dan begint langzaam maar zeker in de jaren negentig een kentering te komen, niet meteen voorzien als een tsunami maar in werkelijkheid wel van die grootte. De tweedeling in de samenleving. Zij en wij. Zwarte en witte scholen. Er komen incidenten op scholen. Alles wordt uitvergroot en de roep om veiligheid wordt steeds sterker. Er wordt naar messen gezocht en die worden gevonden. Of drugs. Er komt een veiligheidscoördinator, detectiepoortjes, camera’s doen hun intrede in de scholen, kluisjes, veiligheidsbeleid.
Een buurtregisseur heeft vaste momenten op scholen waar leerlingen hun verhaal kunnen doen of waar overtreders naar bureau HALT worden verwezen. Sommige scholen zien zich zelfs genoodzaakt om een particuliere beveiligingsdienst in de arm te nemen. Het wordt bekend dat docenten en niet-onderwijzend personeel agressief worden benaderd. En dit alles culmineert in deze eeuw in de moord op de conrector op een school in Rotterdam en de moord op een kleine jongen op een school in Brabant.
Veiligheid op school is een hot item. Cursussen, conferenties, speciale organisaties, trainingen in omgaan met agressie. In Veiligheid op school gaat heel veel geld om. Op scholen moet je je veilig voelen. Dat eisen ouders en dat eist de maatschappij. En een veilig gevoel krijg je niet zomaar. Onderwijs is nog steeds heel veilig mits je op de juiste school zit. En dat blijken niet de brede en grote scholengemeenschappen te zijn die om redenen van efficiëntie ontstonden.
En buiten de scholen? Ook daar is diezelfde kentering gekomen. Van een bipolaire gaan we naar een multipolaire wereld. De radicale islam, het terrorisme hebben de wereld in een ijzeren greep gekregen. Het culmineerde in nieuwe taken voor de NAVO en optredens in landen die wel heel ver weg liggen van de vertrouwde Duitse laagvlakte.
En wat betekende dit voor het onderwijs? Op de HAVO/VWO scholen wordt bij de vakken geschiedenis, maatschappijleer en eventueel filosofie aandacht besteed aan deze maatschappelijke veranderingen. En in de ouderlijke milieus waar de kinderen vandaan komen die op de HAVO/VWO scholen zitten wordt erover gesproken.
Maar wie krijgen er bijna niets over te horen? Dat zijn de jongeren die op het VMBO terecht zijn gekomen en dat is 60% van onze jeugd. En laten dat nou juist de jongeren zijn die sinds de opschorting van de dienstplicht, de ruggengraat van onze defensie uitmaken. Zij gaan naar Bosnië, naar Uruzgan, naar Soedan. Wordt het niet tijd dat we deze groep eindelijk ook eens op adequate wijze onderwijs gaan bieden?
Sonja Vetter-Samuels is voorzitter van de Atlantische Onderwijscommissie en directeur van het Bureau Sterk in Samenwerken, informatie en communicatiemanagement
Symposium NAVO Strategisch Concept (5 mrt)
