Column door Bram Boxhoorn

Welkom op de vernieuwde website van de Atlantische Commissie! Bij de ingebruikneming van een website staan wij even stil bij het 'wat' en 'waarom'.

Het 'wat' zal de gebruiker natuurlijk zelf snel ontdekken: de website biedt informatie voor, en deelt informatie met de gebruiker. Naast de aankondigingen van de jaaractiviteiten van de Atlantische Commissie treft u er de verslagen aan van de bijeenkomsten, in beknopte vorm of – indien mogelijk – de tekst(en) zelf van de lezing of gehouden conferentie. Voor speciale doelgroepen, zoals het voortgezet onderwijs en geïnteresseerden in trans-Atlantische betrekkingen, zijn subsites beschikbaar waarop zij onderwijsmateriaal of slimme 'links' kunnen vinden.

Over het 'waarom' kan al even kort en krachtig worden gezegd dat de wens om informatie in elektronische vorm beschikbaar te stellen ook voor de Atlantische Commissie een onmisbaar onderdeel vormt van de communicatiestrategie. Vanwege de internationale vertakkingen met 'zusterorganisaties' (alle NAVO- en Partnerschaplanden hebben een nationale Atlantische Commissie), hebben wij veel baat heeft bij snelle informatie-uitwisseling. Op deze plek verschijnen de komende tijd een reeks interessante gastcolumns, waarin de trans-Atlantische betrekkingen centraal staan. Bijdragen kunnen worden verwacht van sprekers uit journalistieke en (semi-)wetenschappelijke hoek, de politiek maar ook van studenten en alle anderen die een band met Noord-Amerika hebben.

Veiligheidsconferentie in München

De afgelopen dagen leverde de 'Müncher Konferenz für Sicherheitspolitik' weer het nodige politieke vuurwerk op. In tegenstelling tot voorgaande jaren kwam deze keer de munitie van Russische zijde. In 2003 was het nog de Amerikaanse minister van Defensie Donald Rumsfeld geweest die harde kritiek leverde op de Europese bondgenoten. Deze keer leverde de Russische president Vladimir Poetin opmerkelijk harde kritiek op de VS. Hij beschuldigde de VS onder andere van ongeoorloofde aanwending van militaire middelen in de internationale betrekkingen en keerde zich fel tegen verdere uitbreidingsplannen van de NAVO. Daarnaast leverde hij scherpe kritiek op de plannen een raketafweersysteem in Polen en Tsjechië op te bouwen. Het is overduidelijk, zoals Arnout Brouwers (de correspondent van de Volkskrant in Moskou) stelde, dat er sprake is van een hernieuwd Russisch zelfvertrouwen in de internationale betrekkingen. Economisch daartoe in staat gesteld door de nieuwe Russische 'wapens', het gas en de olie, is Rusland onder Poetin zich aan het ontwikkelen tot een 'hindermacht' van formaat in de internationale politiek.

Zijn de Europese landen in staat een revanchistisch Rusland eensgezind tegemoet te treden? De theorie en logica van samenwerking in Europees verband dwingt tot een gemeenschappelijke houding. In de praktijk blijken er genoeg historische hindernissen van formaat over te zijn om een dergelijk gezamenlijk optreden te voorkomen. De veelsoortigheid van het Europese politieke landschap kan geroemd worden ('eenheid in verscheidenheid'), maar heeft ook grote nadelen. Nationale preferenties domineren maar al te vaak. Deze zijn de afgelopen jaren met de uitbreidingsgolf slechts toegenomen. Het heeft niet zoveel zin om daar lang bij stil te staan. Beter is het na te denken over alternatieven. De vraag doemt dan snel op in welk internationaal kader het beste zaken kan worden gedaan met Rusland. De NAVO biedt nog immer de ruimte en de mogelijkheden om de politieke dialoog met Rusland te voeren, vooropgesteld dat de betrokken partijen dat ook wensen.

Hopelijk ziet Poetin er vanaf zijn woorden kracht bij te zetten. Aan een 'tweede' Koude Oorlog is inderdaad geen enkele behoefte, zoals de nieuwe Amerikaanse minister van Defensie betoogde. Zo'n vaart zal het inderdaad niet lopen vanwege de structurele economische zwakheden (mono-economie) en sombere demografische omstandigheden in Rusland. Poetins toon in München kan wel streng genoeg zijn geweest om Rusland (opnieuw) te laten functioneren als een 'negatieve' veiligheidsfactor van integratie in de trans-Atlantische betrekkingen. Voorlopig overheerst echter de verbazing over de presidentiële 'ontboezemingen'.

Bram Boxhoorn is directeur van de Atlantische Commissie.

Februari 2007